Zasada TPA - teoria

Jednym z kluczowych elementów umożliwiających odbiorcom dostęp do rynku energii jest tzw. zasada dostępu stron trzecich do sieci - zasada TPA (z ang. Third Party Access). Zasada ta, oznaczająca możliwość korzystania z sieci energetycznego przedsiębiorstwa sieciowego bez obowiązku kupowania od niego energii elektrycznej, z założenia powinna służyć rozwijaniu konkurencji na rynku energii elektrycznej. W realiach polskiego rynku energii elektrycznej tylko nieliczni odbiorcy korzystali z zasady TPA. Liczne bariery skutecznie uniemożliwiały praktyczną implementację zasady TPA. Nakładające się na te bariery poziomy cen sprzedaży energii elektrycznej oraz silne zróżnicowane cen w różnych segmentach rynku stawiały i stawiają często pod znakiem zapytania opłacalność zmiany sprzedawcy energii elektrycznej przez odbiorcę.

W praktyce zasada TPA sprowadza się do dokonywania zakupów energii elektrycznej u dowolnego producenta lub innego podmiotu, zajmującego się handlem energią. Specyfika energii elektrycznej powoduje, że jej zużycie jest nierozerwalnie związane z jej przesyłem oraz dystrybucją (jako swego rodzaju "transportem" energii elektrycznej). Uprawniony odbiorca finalny może jednak „rozłączyć” dotychczasową umowę i zawrzeć osobno :

• Umowę na zakup i zużycie energii elektrycznej: np. z dowolnym przedsiębiorstwem obrotu,
• Umowę na przesył (dystrybucję) energii elektrycznej: z lokalnym operatorem systemu dystrybucyjnego (OSD).

Co więcej zapisy ustawy - Prawo energetyczne (po nowelizacjach z 2006 i 2007 roku) umożliwiają nawet poprzez udzielenie pełnomocnictwa nowemu sprzedawcy (np. przedsiębiorstwu obrotu) zawarcie z nim jednej tzw. umowy kompleksowej (czyli łącznej umowy zakup energii i świadczenia usług dystrybucji).

Przedsiębiorstwa obrotu (PO), będąc jednymi z głównych partnerów dla odbiorców w walce o rynek energii i implementację TPA, stanowią istotny element każdego konkurencyjnego rynku energii. W Polsce obrót energią elektryczną w porównaniu z pozostałymi krajami Unii nie jest mocno rozwinięty. Jest cały szereg przyczyn, które wpływają na taki stan rzeczy. Jedną z tych przyczyn jest fakt, że rynek energii elektrycznej istnieje w Polsce w formie mocno uproszczonej i opartej o handel fizyczny (handel z dostawą fizyczną). Na rynku energii elektrycznej w Polsce długo bowiem panowała opinia, że idealny rynek to układ wytwórca – dystrybutor – konsument. Idealny jednak rynek, to rynek płynny, tzn. taki, na którym w dowolnym momencie można kupić i sprzedać oferowane na nim produkty, nie wpływając przy tym w sposób znaczący na ich chwilową cenę. Na takim rynku obok handlu produktami fizycznymi funkcjonują również instrumenty pochodne. Ważną rolę odgrywają kontrakty terminowe, obrazując przewidywania rynkowe w przyszłości i pomagając graczom podejmować decyzje.

Zasada TPA - praktyka

Mimo stosunkowo dużej liczby odbiorców, którzy nabyli prawo do korzystania ze swobodnego wyboru sprzedawcy energii (ponad 1,8 mln odbiorców nie będących gospodarstwami domowymi przed 1 lipca 2007 roku), tylko niewielka część odbiorców uprawnionych korzysta z tej zasady. Od 2001 roku, kiedy tylko 6 zidentyfikowanych odbiorców uprawnionych korzystało z zasady TPA, w 2002 roku nastąpił wzrost do 19 odbiorców, a w 2003 r. – do 44. Ostatnie dostępne i publikowane przez URE dane mówią o 65 odbiorcach, którzy w 2006 roku skorzystali z TPA. Praktycznie otwarcie to wynosi około 10 %, czyli zasada TPA działa w ograniczonym zakresie. Większość odbior­ców uprawnionych pozostaje przy tradycyjnym sposobie zakupu energii, tzn. jako odbiorcy taryfowi kupują energię w spółce dystrybucyjnej, do sieci której są przyłączeni. Jako przyczynę tego stanu zdecydowana większość odbiorców przedstawia bariery prawne, ekonomiczne i techniczne.

Od 1 lipca 2007 roku także i odbiorcy indywidualni, zużywający energię elektryczną na potrzeby swoich gospodarstw domowych, będą mieli możliwość swobodnego wyboru sprzedawcy energii. Czas pokaże czy i w jakim zakresie skorzystają z przysługującego im prawa i zdecydują się na zmianę sprzedawcy energii elektrycznej.

Mając na uwadze umożliwienie od 1 lipca 2007 roku zmiany sprzedawcy każdemu (nawet najmniejszemu)  odbiorcy, rosnące zainteresowanie zasadą TPA oraz jednocześnie ograniczoną wiedzę odbiorców nt. rynku energii elektrycznej oraz możliwości ale i zagrożeń jakie wiążą się z pełnym otwarciem rynku energii elektrycznej Urząd Regulacji Energetyki opracował Poradnik Otwarcia Rynku, do zapoznania się z którym także i my gorąco namawiamy każdego z odbiorców planującego zmianę sprzedawcy czy nawet jedynie rozpoznanie możliwości takiej zmiany. Klikając na poniższy baner zostaną Państwo przekierowani na stronę Poradnika. W przypadku pytań lub wątpliwości zapraszamy także do bezpośredniego kontaktu z nami (patrz zakładka KONTAKT), szersze informacje nt. TPA możecie Państwo znaleźć takżę na podstronie TPA - TEORIA i PRAKTYKA naszego serwisu. 

Wybrane ramy prawne rynku energii elektrycznej w Polsce

Zmiany ustawy Prawo energetyczne, projekty rozporządzeń, teksty wybranych aktów prawnych opublikowanych od 2004, a także liczne artykuły i materiały dotyczące rynku energii można znaleźć w działach:

	Wybrane dokumenty 2007
	Wybrane dokumenty 2006
	Wybrane dokumenty 2005
	Wybrane dokumenty 2004